Kejayaan ekonomi bukan sekadar ditentukan oleh jumlah kekayaan yang dihasilkan negara. Pertumbuhan perlu turut meningkatkan kemampuan rakyat memenuhi keperluan hidup, memperoleh pekerjaan dengan pendapatan yang munasabah dan merancang masa depan tanpa dibebani tekanan kewangan yang berlebihan.
Keluaran Dalam Negeri Kasar (KDNK) meningkat, pelaburan berkembang dan produktiviti bertambah ialah petunjuk penting kepada prestasi ekonomi. Namun, angka tersebut belum menjelaskan bagaimana hasil pertumbuhan dinikmati oleh masyarakat. Persoalan yang perlu dijawab ialah sama ada peningkatan aktiviti ekonomi turut meningkatkan pendapatan pekerja, memperkukuh kemampuan isi rumah dan memperluas peluang ekonomi.
Kerangka pembangunan manusia Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNDP) meletakkan manusia, peluang dan pilihan hidup sebagai teras pembangunan. Pertumbuhan pendapatan ialah alat untuk meningkatkan kesejahteraan, bukannya matlamat akhir pembangunan. [1]
Malaysia telah mencatatkan kemajuan dalam hal ini berdasarkan Laporan The State of Households 2026 oleh Khazanah Research Institute (KRI). Laporan ini menjelaskan bahawa kesejahteraan ekonomi dan sosial negara secara keseluruhan bertambah baik sejak tahun 2000. Pemulihan pendapatan isi rumah dan pasaran pekerjaan selepas pandemik juga merupakan perkembangan yang positif. [4]
Namun, kemajuan pada peringkat nasional tidak semestinya menggambarkan realiti situasi setiap keluarga. Keadaan kewangan, tempat tinggal, peluang pekerjaan dan akses kepada perkhidmatan mempengaruhi sejauh mana pertumbuhan itu dirasai dalam kehidupan seharian.
Prinsip ini membawa kepada persoalan yang lebih dekat dengan kehidupan rakyat: “Apabila ekonomi berkembang, sejauh mana perubahan itu dirasai dalam kehidupan seharian?”
Pendapatan meningkat, tetapi berapa banyak yang masih berbaki?
Kenaikan pendapatan tidak semestinya menjadikan kewangan keluarga lebih kukuh. Jika sebahagian besar wang digunakan untuk menampung kos sara hidup, ruang untuk menabung dan merancang masa depan tetap terbatas. Ukuran yang lebih dekat dengan kehidupan sebenar ialah berapa banyak wang yang masih berbaki selepas keperluan asas dipenuhi.
Baki wang ini penting untuk membolehkan keluarga menghadapi kecemasan, membiayai pendidikan anak-anak dan merancang masa depan tanpa terlalu bergantung pada hutang.
Data Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) menunjukkan purata perbelanjaan bulanan isi rumah meningkat daripada RM5,150 pada 2022 kepada RM5,566 pada 2024. Daripada jumlah itu, perbelanjaan perumahan, air, elektrik, gas dan bahan api lain merangkumi 23.5 peratus, diikuti restoran dan perkhidmatan penginapan sebanyak 17 peratus serta makanan dan minuman sebanyak 15.7 peratus. [2]
Dalam tempoh yang sama, median pendapatan kasar bulanan isi rumah turut meningkat daripada RM6,338 kepada RM7,017. [3] Namun, peningkatan pendapatan dan perbelanjaan ini sahaja belum cukup untuk menunjukkan sama ada keluarga mempunyai lebih banyak wang untuk disimpan.
Hal ini demikian kerana angka pendapatan tersebut ialah nilai median, manakala angka perbelanjaan ialah nilai purata. Kedua-duanya tidak boleh ditolak secara langsung untuk menentukan baki wang sebenar setiap keluarga.
Berapa banyak wang yang benar-benar berbaki?
Pengiraan Khazanah Research Institute (KRI) mengikut kumpulan pendapatan memberikan gambaran yang lebih jelas. Pada 2024, bagi 10 peratus isi rumah berpendapatan terendah, purata perbelanjaan bulanan melebihi purata pendapatan boleh guna sebanyak RM246.
Menurut KRI, keadaan ini menunjukkan bahawa sebahagian perbelanjaan mungkin terpaksa ditampung melalui pinjaman atau simpanan terdahulu. [4]
Angka ini ialah purata bagi kumpulan berkenaan, bukannya gambaran keadaan setiap keluarga. Namun, ia menunjukkan betapa sempitnya ruang kewangan bagi isi rumah berpendapatan rendah. Apabila hampir semua pendapatan digunakan untuk perbelanjaan, kecemasan kecil sekalipun boleh menjejaskan kewangan keluarga.
Jurang antara kumpulan pendapatan juga besar. Berdasarkan pengiraan KRI, purata baki bulanan selepas perbelanjaan bagi 10 peratus isi rumah berpendapatan tertinggi ialah RM14,252 pada 2024, berbanding defisit RM246 bagi 10 peratus isi rumah terbawah. [4] Perbezaan ini menggambarkan jurang kemampuan kewangan antara kedua-dua kumpulan, walaupun angka tersebut bukan ukuran simpanan sebenar setiap keluarga.
Mengapa pendapatan yang sama tidak menjamin kemampuan yang sama?
Tekanan kewangan turut bergantung pada komitmen setiap keluarga. Dua keluarga yang memperoleh pendapatan bulanan yang sama boleh mempunyai baki wang yang sangat berbeza.
Keluarga yang membayar sewa tinggi, berulang-alik jauh ke tempat kerja atau menanggung lebih ramai anak dan ahli keluarga perlu memperuntukkan lebih banyak wang untuk keperluan harian. Akibatnya, keluarga berpendapatan lebih tinggi sekalipun boleh mempunyai baki wang yang lebih kecil selepas semua komitmen dipenuhi.
Oleh itu, kejayaan ekonomi tidak wajar dinilai berdasarkan pertumbuhan pendapatan semata-mata. Yang lebih penting ialah sejauh mana peningkatan itu membantu keluarga menampung kos sara hidup, mempunyai wang untuk menghadapi kecemasan dan membina simpanan bagi masa depan.
Bagaimana memastikan pertumbuhan ekonomi benar-benar sampai kepada rakyat?
Pertumbuhan ekonomi hanya memberikan manfaat yang luas apabila hasilnya diterjemahkan kepada pendapatan yang lebih baik, perkhidmatan berkualiti dan peluang ekonomi yang adil. Oleh itu, cabarannya bukan sekadar menghasilkan lebih banyak kekayaan, tetapi memastikan kekayaan itu digunakan secara cekap dan manfaatnya dinikmati masyarakat.
Pertama, ukur pertumbuhan berdasarkan perubahan sebenar dalam kehidupan rakyat.
Penilaian ekonomi perlu menghubungkan pertumbuhan KDNK dan produktiviti dengan perubahan gaji, pendapatan isi rumah, kemampuan memenuhi keperluan asas serta perbezaan taraf hidup antara kumpulan pendapatan dan lokasi.
Data yang dikumpulkan kerajaan perlu digunakan secara bersepadu untuk mengenal pasti kumpulan yang masih ketinggalan, termasuk isi rumah yang menghadapi kos perumahan, pengangkutan dan kos tanggungan ahli keluarga yang tinggi. Tujuannya memastikan angka pertumbuhan turut dibaca bersama hasil yang dialami rakyat.
Kedua, pastikan pelaburan dan modal diberikan berdasarkan keupayaan menghasilkan nilai, bukan hubungan atau kepentingan tertentu.
Insentif pelaburan, pembiayaan dan peluang perniagaan perlu dinilai berdasarkan manfaat ekonomi yang boleh dibuktikan. Selain jumlah pelaburan yang direalisasikan, penilaian perlu merangkumi pekerjaan berkualiti, peningkatan gaji, pemindahan teknologi dan penyertaan perusahaan tempatan.
Proses pemilihan penerima insentif dan projek pula perlu telus, berasaskan kriteria yang jelas serta tertakluk kepada pemantauan. Persaingan yang adil membolehkan syarikat yang kompeten berkembang dan mengurangkan risiko sumber awam diberikan kepada pihak yang tidak memberikan pulangan sewajarnya.
Ketiga, tutup ruang ketirisan dan pastikan setiap ringgit perbelanjaan awam memberikan nilai yang munasabah.
Penilaian projek kerajaan perlu bermula sebelum projek diluluskan, diteruskan semasa pelaksanaan dan dibuat semula selepas projek beroperasi. Selain kos dan pencapaian fizikal, penilaian perlu melihat manfaat sebenar kepada masyarakat, termasuk penjimatan masa dan wang, peningkatan akses kepada perkhidmatan serta kualiti hasil.
Proses perolehan yang telus, penilaian keupayaan kontraktor, audit dan tindakan susulan terhadap kelemahan pelaksanaan penting untuk memastikan perbelanjaan awam tidak sekadar menghasilkan aktiviti ekonomi, tetapi nilai yang sepadan dengan wang yang dibelanjakan.
Keempat, jadikan tadbir urus sebagai sebahagian daripada strategi meningkatkan produktiviti dan pendapatan rakyat.
Tadbir urus bukan sekadar soal integriti atau pematuhan prosedur. Apabila kontrak diberikan melalui persaingan yang adil, projek dipilih berdasarkan manfaat dan keputusan dibuat berasaskan bukti, sumber ekonomi berpeluang digunakan dengan lebih produktif.
Sebaliknya, ketirisan, konflik kepentingan dan kelemahan akauntabiliti boleh mengurangkan pulangan daripada pelaburan serta mengehadkan manfaat yang sepatutnya diterima masyarakat.
Oleh itu, kegagalan mencapai sasaran perlu disusuli penilaian bebas, penjelasan tentang puncanya dan tindakan pembetulan yang sewajarnya. Laporan pencapaian juga perlu membezakan sasaran, komitmen dan hasil sebenar supaya rakyat dapat menilai keberkesanan dasar berdasarkan bukti.
Tingkatkan kualiti hidup rakyat
Kejayaan ekonomi bukan hanya ditentukan oleh berapa banyak kekayaan yang dihasilkan atau berapa banyak projek dilaksanakan. Ukurannya ialah sejauh mana sumber negara digunakan secara cekap, peluang ekonomi diagihkan secara adil dan pertumbuhan menghasilkan peningkatan pendapatan serta kualiti hidup rakyat.
Ekonomi yang berkembang menyediakan sumber untuk kemajuan. Tadbir urus yang baik, persaingan yang adil dan pelaksanaan dasar yang berkesan menentukan sejauh mana sumber itu menjadi manfaat kepada masyarakat.
Haji Badlishah Sham Baharin
Presiden
Pertubuhan IKRAM Malaysia
Sumber rujukan
[1] United Nations Development Programme (UNDP). Human Development.
[2] Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM). Household Expenditure Survey Report 2024 (Malaysia & States), 8 Oktober 2025.
[3] Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM). Household Income Survey Report 2024 (Malaysia & States), 8 Oktober 2025.
[4] Khazanah Research Institute. (2026). From Income to Wellbeing: The State of Households 2026.
