Malaysia Perlu Merdeka daripada Politik Ketakutan

Kalam Pemimpin

Malaysia telah lama merdeka daripada penjajahan. Namun ada satu lagi bentuk “penjajahan” yang perlu kita bebaskan daripada jiwa masyarakat – ketakutan terhadap satu sama lain.

Takut kepada kaum lain.

Takut kepada agama lain.

Takut kehilangan hak.

Takut identiti terhakis.

Takut masa depan dikuasai “mereka”.

Apabila ketakutan seperti ini sentiasa disuburkan, masyarakat akhirnya tidak lagi melihat sesama warganegara sebagai rakan membina negara, tetapi sebagai ancaman yang perlu dicurigai.

Di sinilah lahirnya apa yang sering disebut sebagai politik ketakutan – apabila kebimbangan terhadap kaum, agama dan identiti menjadi bahan untuk menggerakkan sokongan politik.

Persaingan politik itu lumrah dalam demokrasi. Perbezaan pandangan juga tidak mungkin dihapuskan. Tetapi demokrasi menjadi tidak sihat apabila sokongan dibina bukan dengan kekuatan idea dan dasar, sebaliknya dengan memperbesarkan ketakutan rakyat terhadap kelompok yang lain.

Ketakutan mudah dijual

Ketakutan mempunyai kuasa psikologi yang besar. Apabila manusia takut, dia mudah mempercayai khabar yang mengesahkan ketakutannya. Apabila sentimen identiti disentuh, fakta kadangkala menjadi perkara kedua.

Lebih membimbangkan dalam zaman media sosial, satu potongan video, tajuk provokatif atau kenyataan tanpa konteks boleh tersebar kepada ribuan manusia dalam beberapa minit.

Majlis Penasihat Perpaduan Negara pada Jun 2026 sendiri menyebut bahawa polarisasi sosial, penyebaran maklumat tidak sahih dan disrupsi digital sebagai antara cabaran yang perlu dihadapi dalam usaha memperkukuh perpaduan nasional. [1]

Sebab itu masyarakat perlu dididik supaya bertanya:

Benarkah maklumat ini?
Apakah konteks sebenarnya?
Adakah saya sedang diberi fakta – atau sedang dibuat takut?

Kematangan politik bermula apabila rakyat tidak mudah menyerahkan akal dan emosinya kepada sesiapa.

Berbeza tidak bererti bermusuh

Malaysia memang dibina daripada kepelbagaian. Kita mempunyai agama, kaum, bahasa, budaya dan pengalaman sejarah yang berbeza. Perbezaan itu tidak perlu dinafikan.

Kita juga tidak perlu berpura-pura bahawa semua perkara telah selesai atau semua kelompok mesti mempunyai pandangan yang sama. Tetapi ada perbezaan besar antara mengakui perbezaan dan menjadikan perbezaan sebagai alasan untuk bermusuhan.

Dasar Perpaduan Negara sendiri menggunakan kerangka “Perpaduan dalam Kepelbagaian” dan meletakkan Perlembagaan Persekutuan serta Rukun Negara sebagai tunjang pembinaan perpaduan. Antara matlamatnya ialah melahirkan rakyat yang patriotik, prihatin, toleran, saling menghormati dan bertanggungjawab. [2]

Maka perpaduan bukan bermaksud semua orang mesti menjadi sama. Perpaduan ialah kemampuan kita hidup bersama secara adil walaupun kita tidak serupa.

Islam tidak mengajar kita kehilangan keadilan

Bagi seorang Muslim, persoalan ini lebih mendalam daripada sekadar strategi politik. Allah SWT berfirman:

ولا يجرمنكم شنآن قوم على ألا تعدلوا اعدلوا هو أقرب للتقوى

“Dan janganlah kebencian kamu terhadap sesuatu kaum mendorong kamu untuk berlaku tidak adil. Berlaku adillah, kerana keadilan itu lebih dekat kepada takwa.” (Surah al-Ma’idah: 8)

Ayat ini luar biasa. Allah tidak mengatakan kita tidak mungkin mempunyai perbezaan atau pertentangan. Tetapi Allah menetapkan satu garis merah:

Jangan sampai perasaan terhadap orang lain menyebabkan kita meninggalkan keadilan.

Inilah disiplin seorang mukmin.

Kita boleh tidak bersetuju.

Kita boleh mengkritik.

Kita boleh mempertahankan prinsip.

Kita boleh berbeza pilihan politik.

Tetapi kita tidak boleh berdusta, memfitnah, menganiaya atau menafikan kebenaran hanya kerana seseorang itu berada di pihak yang berbeza. Keadilan tidak boleh berubah mengikut warna baju politik.

Daripada politik ketakutan kepada politik kepercayaan

Apakah alternatifnya? Kita perlu membina politik kepercayaan. Ia bukan kepercayaan membuta tuli kepada pemimpin atau parti. Bahkan rakyat perlu terus bertanya, menyemak dan menegur.

Yang dimaksudkan ialah membina sebuah budaya politik yang rakyat percaya bahawa perbezaan boleh diurus melalui Perlembagaan, undang-undang, institusi, dialog dan proses demokrasi, bukan melalui kebencian sesama rakyat.

Peralihan itu memerlukan sekurang-kurangnya empat perubahan besar.

Pertama, daripada takut kepada kenal.

Kita sering takut kepada manusia yang tidak pernah kita kenali. Sebab itu dialog antara kaum, agama, generasi dan komuniti mesti diperluas. Pertemuan manusiawi kadangkala mampu meruntuhkan prasangka yang tidak dapat dihapuskan oleh seratus ceramah.

Kedua, daripada prasangka kepada fakta.

Jangan cepat berkongsi sesuatu hanya kerana ia menguntungkan kelompok kita atau memburukkan kelompok yang kita tidak sukai. Dalam dunia digital, tabayyun bukan lagi sekadar akhlak peribadi. Tabayyun ialah tanggungjawab kewarganegaraan.

Ketiga, daripada kemenangan kelompok kepada keadilan untuk semua.

Mencintai kaum, agama dan komuniti sendiri bukan suatu kesalahan. Tetapi cinta kepada kelompok sendiri tidak memerlukan kita membenci kelompok lain. Keadilan menuntut hak yang sah dipelihara, tanggungjawab ditunaikan dan setiap persoalan diurus dalam kerangka Perlembagaan serta undang-undang.

Keempat, daripada saling menyalahkan kepada tanggungjawab bersama.

Malaysia bukan projek satu kaum, bukan projek satu agama, bukan projek satu parti politik dan bukan juga projek kerajaan semata-mata.

Pembinaan negara memerlukan kerajaan, pembangkang, masyarakat sivil, agamawan, akademia, media, sektor swasta, keluarga dan rakyat biasa memainkan peranan masing-masing.

Dalam konteks pembinaan negara bangsa, Kementerian Perpaduan Negara sendiri menegaskan bahawa komitmen tersebut memerlukan kerajaan, masyarakat sivil, sektor swasta dan seluruh rakyat. [3]

Pemimpin mempunyai tanggungjawab yang lebih besar

Semakin tinggi kedudukan seseorang, semakin besar kesan kata-katanya. Seorang rakyat mungkin bercakap kepada sepuluh orang. Seorang pemimpin boleh mempengaruhi jutaan manusia.

Oleh sebab itu, pemimpin politik, agamawan, aktivis masyarakat dan pempengaruh perlu bertanya sebelum mengeluarkan sesuatu kenyataan:

Adakah kata-kata ini menyelesaikan masalah, atau menambah ketakutan?
Adakah ia memberi kefahaman, atau menanam kebencian?
Adakah ia mendekatkan rakyat, atau menggali jurang yang lebih dalam?

Dasar Perpaduan Negara sendiri memasukkan usaha memperkukuh peranan pemimpin sebagai pemangkin perpaduan sebagai salah satu strateginya. [2]

Pemimpin yang bertanggungjawab tidak perlu menafikan masalah sebenar. Jika ada ketidakadilan, betulkan. Jika ada kegusaran sesuatu komuniti, dengarkan. Jika ada hak yang dipersoalkan, bincangkan berdasarkan fakta, undang-undang dan Perlembagaan. Masalah sebenar perlu diselesaikan, bukan dieksploitasi.

Rakyat juga mesti berubah

Memang mudah untuk kita meletakkan semuanya di bahu pemimpin. Hakikatnya, politik ketakutan hanya akan hidup selagi ada pasaran yang mahu membelinya.

Kitalah yang menekan butang share. Kitalah yang memilih untuk mempercayai sesuatu tanpa menyemak. Kitalah yang menentukan sama ada meja makan, kumpulan WhatsApp, masjid, tempat kerja dan media sosial menjadi ruang membina kefahaman atau medan menyuburkan kebencian.

Oleh sebab itulah perubahan politik sebenarnya memerlukan tarbiah masyarakat. Kita perlu mendidik rakyat supaya berani berbeza tanpa membenci, tegas tanpa menghina, mempertahankan hak tanpa menzalimi dan berpolitik tanpa kehilangan akhlak. Inilah pendidikan masyarakat yang kita perlukan.

Kita mahu mewariskan Malaysia yang bagaimana?

Akhirnya, persoalannya bukan sekadar siapa memerintah hari ini. Kerajaan datang dan pergi. Pemimpin silih berganti. Parti boleh menang dan kalah. Tetapi Malaysia akan kita wariskan kepada anak cucu kita.

Apakah kita mahu mereka mewarisi sebuah negara yang setiap kaum di dalamnya sentiasa takut kepada kaum lain? Atau sebuah negara yang rakyatnya yakin bahawa perbezaan boleh diurus dengan keadilan, dialog, fakta, institusi yang berfungsi dan rasa tanggungjawab bersama?

Pada September 2026, Kementerian Perpaduan Negara sekali lagi menekankan bahawa kefahaman terhadap Perlembagaan, Rukun Negara dan MA63 membantu masyarakat menghargai kepelbagaian serta memahami hak dan tanggungjawab sebagai warganegara. [4]

Mungkin di sinilah makna kemerdekaan perlu terus kita sempurnakan:

Merdeka daripada ketakutan.
Merdeka daripada prasangka.
Merdeka daripada kebencian yang diwariskan.

Kita tidak perlu menjadi sama untuk hidup bersama. Kita hanya perlu belajar bahawa perbezaan tidak semestinya menjadi ancaman. Kenali sebelum mencurigai. Semak sebelum mempercayai. Berdialog sebelum menghukum.

Berlaku adil walaupun kepada mereka yang kita tidak sukai kerana akhirnya: