Sama tapi tidak serupa

Sekiranya ia berbeza, apakah perbezaan antara kedua-dua perkataan ini serta perkataan-perkataan lain yang juga dilihat seakan-akan sama? Adakah terdapat ‘rahsia’ tertentu di sebalik perbezaan tersebut? Adakah terdapat perkataan yang sinonim dalam al-Quran? 

Hal ini menjadi perselisihan dalam kalangan ulama tafsir. Ada yang mengatakan bahawa tiada perbezaan antara perkataan yang sinonim dalam al-Quran. Walau bagaimanapun, bagi ulama tafsir yang meneliti dengan lebih mendalam terhadap huruf-huruf, perkataan-perkataan dan ayat-ayat dalam al-Quran.

Mereka menemui bahawa tiada perkataan sinonim dalam al-Quran sungguhpun ia kelihatan seakan-akan sama atau secara umumnya membawa makna yang hampir sama. 

Maknanya, jika Allah SWT memilih ungkapan yang berbeza, pasti Allah SWT mahu membezakan antara kedua-kedua ungkapan perkataan tersebut. Setiap perkataan yang Allah SWT ungkapkan bukan sekadar mahu mengayakan kosa kata al-Quran, malah ia memang disengajakan bagi membezakan maksud. Oleh yang demikian, apakah perbezaan antara ibad (عباد) dan abid (عبيد) dalam al-Quran? 

Perkataan ibad (عباد) terdapat sekitar 100 kali dalam al-Quran. Apa yang mengujakan, lebih 90 kali perkataan ini diungkapkan untuk merujuk kepada Muslimin. Oleh itu, tidak salah untuk menyatakan bahawa pada kebiasaan perkataan ibad adalah bagi menyifatkan hamba-hamba Allah SWT yang beriman.

Salah satu contoh adalah pada Surah al-Furqan ayat 63 yang bermaksud:

“Dan hamba-hamba al-Rahman, ialah mereka yang berjalan di bumi dengan sopan santun, dan apabila orang-orang jahil hadapkan kata-kata (buruk) kepada mereka, mereka berkata salam.”

Apabila diperhatikan perkataan ibad (عِبَاد) yang mempunyai huruf alif (ا) di tengah-tengahnya, ia menunjukkan betapa halusnya ungkapan al-Quran apabila berbicara mengenai Muslimin. 

Huruf alif menggambarkan izzah yakni kehormatan, kemuliaan dan ketinggian hamba-hamba-Nya yang beriman. Ia seolah-olah menjadi simbolik bahawa seorang Muslim sepatutnya sentiasa berdiri tegak serta teguh, bukannya berasa lemah, hina dan rendah di hadapan musuh-musuh Allah SWT.

Perkataan abid (عَبِيد) pula diulang sebanyak lima kali dalam al-Quran dan kesemuanya hanya merujuk kepada orang-orang kafir dan golongan penentang Allah SWT. Perkataan abid menggunakan huruf ya’ (ي) yang menjadi simbolik terhadap kehinaan, kelemahan dan kerendahan darjat golongan yang mengkufuri Allah SWT.

 

1. Surah Ali Imran, ayat 181-182
2. Surah al-Anfal, ayat 50-51
3. Surah al-Hajj, ayat 8-10
4. Surah Fussilat, ayat 46
5. Surah Qaf, ayat 27-29

 

Terdapat suatu hal yang menarik mengenai kelima-lima tempat tersebut iaitu Allah SWT telah menegaskan keadilan-Nya dalam menghukum hamba-hamba-Nya, bahkan mereka diazab kerana perbuatan mereka sendiri. Kesemua ayat tersebut menolak bahawa Allah SWT zalim terhadap hamba-hamba-Nya (بظلام للعبيد…).

Sungguhpun semua manusia tanpa mengira ia beriman ataupun kufur adalah merupakan hamba Allah SWT. Namun, Dia memberikan ungkapan yang berbeza terhadap hamba-hamba-Nya yang beriman dan hamba-hamba-Nya kufur. Jika panggilan pun dibezakan, apatah lagi balasan serta layanan Allah SWT di akhirat kelak.

Ustaz Dr Syazalie Hirman bin Ahmad Najib
Ketua Hal Ehwal Syariah
Pertubuhan IKRAM Malaysia

Penafian: Penulisan ini adalah pandangan peribadi dan tidak menggambarkan pendirian IKRAM.

Ikuti Rancangan Jom Sembang Bersama Ustaz Dr Syazalie Hirman setiap Jumaat di TV IKRAM.

Ingin mengikuti pandangan semasa dan info terkini dari IKRAM?
Hantar maklumat anda kepada kami:

ARTIKEL TERKINI

Sumbangan

Untuk membuat sebarang sumbangan anda dialu-alukan untuk menyumbang secara terus kepada mana-mana institusi IKRAM.

Maaf, anda perlu bayar untuk dapatkan kajian ini. Sila hubungi pihak KADRI untuk info lanjut melalui email [email protected]

Berita Terkini IKRAM

Dapatkan info TERKINI

Langgan berita terkini supaya anda tidak ketinggalan info penting daripada Pertubuhan IKRAM Malaysia