Saya berumur empat tahun ketika Malaysia dibentuk. Sejak itu, Malaysia ialah satu-satunya negara yang saya kenal sebagai tanah air. Ke mana sahaja saya pergi, di dalam atau di luar negara, saya bangga membawa nama Malaysia.
Selepas 63 tahun, saya masih mengharapkan Malaysia kekal sebagai sebuah negara yang aman, utuh dan dihormati, dengan keunikan kepelbagaian yang menjadi kekuatannya.
Namun selepas lebih enam dekad, kita perlu berani bertanya soalan yang lebih mendasar iaitu, apakah nilai yang mahu kita pertahankan sebagai rakyat Malaysia?
Kita sering bercakap tentang Malaysia yang moden, progresif dan terbuka. Tetapi keterbukaan tidak bermaksud semua yang datang dari luar mesti diterima. Begitu juga dengan agama dan nilai moral yang tidak sepatutnya hanya dipertahankan apabila ia menguntungkan kepentingan politik.
Inilah antara persoalan yang perlu kita renungkan selepas 63 tahun.
Jangan keliru antara kemajuan dengan kehilangan nilai
Malaysia dibina atas kepelbagaian. Melayu, Cina, India, Orang Asli serta pelbagai etnik Sabah dan Sarawak hidup bersama dengan agama, bahasa, budaya dan adat yang berbeza.
Tetapi kepelbagaian tidak bermakna kita tidak mempunyai identiti. Identiti Malaysia justeru terbentuk daripada kemampuan kita hidup bersama tanpa perlu menjadi sama.
Cabaran kita hari ini datang daripada dua arah.
Globalisasi dan media digital membawa masuk pelbagai nilai, budaya dan gaya hidup tanpa sempadan. Pada masa yang sama, politik identiti semakin menguat sehingga agama, kaum dan budaya mudah dijadikan senjata untuk menentukan siapa yang “lebih Malaysia”, lebih patriotik atau lebih beragama.
Jika kita gagal mengurus kedua-duanya, kita mungkin kehilangan jiwa negara bukan kerana kepelbagaian, tetapi kerana kita gagal membina nilai bersama.
Baca lagi: https://ikram.org.my/malaysia100-wariskan-hormat-tinggalkan-prasangka/
Kontroversi drama Madu Atau Racun baru-baru ini wajar dilihat dalam kerangka ini. Perdebatan mengenainya tidak seharusnya disempitkan kepada pertentangan antara “kebebasan berkarya” dan “konservatisme”.
Persoalan yang lebih besar ialah apakah sempadan kebebasan dalam sebuah masyarakat yang mempunyai nilai, agama dan budaya yang pelbagai?
Kebebasan berkarya penting. Tetapi kebebasan tidak bermakna ketiadaan tanggungjawab. Industri kreatif juga mempunyai tanggungjawab sosial, khususnya apabila kandungan yang dihasilkan boleh mempengaruhi pemikiran dan tingkah laku generasi muda.
Kita tidak boleh membiarkan sesuatu yang tidak sihat dinormalisasikan hanya dengan alasan bahawa ia “sekadar hiburan”.
Tetapi bagaimana dengan politik yang menggunakan agama?
Jika kita tegas apabila nilai agama disentuh dalam filem atau drama, kita juga mesti tegas apabila agama digunakan dalam politik.
Kenyataan bahawa perjuangan melalui sesebuah parti politik boleh membawa seseorang ke syurga sepatutnya mengundang renungan serius. Persoalannya bukan tentang parti tertentu semata-mata. Persoalannya ialah, bilakah perjuangan politik berubah menjadi seolah-olah tiket ke akhirat?
Tidak salah parti politik memperjuangkan Islam. Tidak salah seorang Muslim memilih parti yang diyakininya paling dekat dengan nilai Islam. Tetapi agama terlalu suci untuk dijadikan alat mendakwa bahawa satu wadah politik mempunyai kedudukan istimewa di sisi Allah.
Syurga dan neraka bukan milik mana-mana parti politik. Penentuan akhirnya adalah hak Allah. Peringatan ini bukan hanya untuk satu parti. Semua parti politik perlu berhati-hati apabila agama dijadikan modal politik.
Apabila sesebuah parti menggambarkan dirinya sebagai lebih dekat dengan agama, perbezaan politik mudah berubah menjadi perbezaan iman. Lawan politik bukan lagi sekadar berbeza pandangan, tetapi dianggap kurang Islam, kurang bermoral atau kurang patriotik.
Inilah yang membahayakan demokrasi. Kita akhirnya tidak lagi berdebat tentang bagaimana memperbaiki pendidikan, ekonomi, kesihatan atau kesejahteraan rakyat. Sebaliknya, kita sibuk menentukan siapa lebih suci dan siapa lebih layak bercakap atas nama agama. Itu bukan kematangan politik.
Jangan jadikan agama sebagai senjata; jangan jadikan kebebasan sebagai alasan
Malaysia perlu menolak kedua-dua ekstrem.
Atas nama kebebasan, kita tidak boleh mengatakan masyarakat mesti menerima semua nilai dan gaya hidup yang datang dari luar. Setiap masyarakat mempunyai sejarah, agama, budaya dan norma yang berhak dipertahankan.
Tetapi atas nama agama pula, kita tidak boleh memberikan mana-mana kelompok hak eksklusif untuk menentukan masa depan negara.
Malaysia bukan milik satu kaum, satu agama atau satu parti politik. Malaysia milik seluruh rakyatnya.
Kita terikat oleh Perlembagaan Persekutuan dan dipandu oleh Rukun Negara. Sebab itu Rukun Negara bukan sekadar lafaz dalam perhimpunan rasmi.
Kepercayaan kepada Tuhan mesti berjalan bersama Kesopanan dan Kesusilaan. Keluhuran Perlembagaan mesti berjalan bersama Kedaulatan Undang-undang. Kesetiaan kepada Raja dan Negara mesti mengatasi kesetiaan sempit kepada mana-mana kelompok politik.
Jika benar-benar dihayati, Rukun Negara membolehkan kita berbeza tanpa bermusuh, beragama tanpa menghukum, bebas tanpa melampaui batas dan berpolitik tanpa memperdagangkan agama.
Apakah yang mahu kita wariskan?
Selepas 63 tahun, kejayaan Malaysia tidak boleh diukur hanya melalui KDNK, bangunan pencakar langit, lebuh raya atau kemajuan teknologi.
Kita perlu bertanya:
Adakah rakyat semakin menghormati satu sama lain?
Adakah anak-anak kita memahami makna hidup dalam masyarakat majmuk?
Adakah agama menjadikan kita lebih berakhlak atau lebih mudah menghukum?
Adakah kebebasan menjadikan kita lebih bertanggungjawab atau sekadar lebih berani melampaui batas?
Dan yang paling penting ialah, Malaysia yang bagaimana mahu kita serahkan kepada generasi akan datang?
Kita boleh menerima teknologi tanpa menerima semua nilai yang datang bersamanya. Kita boleh menghormati hak individu tanpa mengorbankan norma masyarakat. Kita boleh mempertahankan Islam tanpa merendahkan agama lain. Kita boleh mencintai budaya Melayu tanpa menafikan budaya kaum lain.
Kita juga boleh berpolitik berdasarkan nilai agama tanpa mendakwa bahawa parti kita mempunyai jalan eksklusif menuju syurga. Inilah keseimbangan yang Malaysia perlukan.
Jangan wariskan negara yang hanya pandai bertengkar
Ancaman terbesar kepada Malaysia mungkin bukan kepelbagaian kita. Ancaman yang lebih besar ialah apabila kepelbagaian dieksploitasi oleh mereka yang mendapat keuntungan daripada perpecahan.
Industri boleh mengeksploitasi kontroversi untuk mendapatkan tontonan. Politik boleh mengeksploitasi agama untuk mendapatkan undi. Media sosial boleh mengeksploitasi kemarahan untuk mendapatkan perhatian. Akhirnya rakyat yang menanggung akibatnya.
Kita tidak boleh membiarkan algoritma menentukan nilai masyarakat. Kita juga tidak boleh membiarkan politik menentukan siapa paling beragama.
Selepas 63 tahun, kita sudah cukup matang untuk mengetahui bahawa identiti negara tidak perlu dicipta semula setiap kali berlaku kontroversi. Kita sudah mempunyai kompas iaitu Perlembagaan Persekutuan dan Rukun Negara.
Kepada industri kreatif, tanyalah bukan sekadar, “Bolehkah kita menghasilkan kandungan ini?” tetapi “Apakah kesannya kepada masyarakat?”
Kepada agamawan, tanyalah bukan sekadar, “Bagaimana agama kita boleh menang?” tetapi “Bagaimana agama kita melahirkan manusia yang lebih baik?”
Kepada ahli politik, tanyalah bukan sekadar, “Bagaimana kita boleh menang pilihan raya?” tetapi “Malaysia apakah yang akan kita tinggalkan selepas kita menang?”
Dan kepada kita semua, tanyalah soalan paling penting iaitu: Apakah jiwa Malaysia yang mahu kita wariskan?
Negara bukan sekadar sempadan, bendera dan ekonomi. Negara ialah nilai yang kita pilih untuk hidup bersamanya. Jika nilai itu hilang, kita mungkin masih mempunyai Malaysia pada namanya tetapi kita mungkin sudah kehilangan jiwa Malaysia.
Dr Sabariah Baharun
Naib Presiden
Pertubuhan IKRAM Malaysia
